SOLO GİTARDA ARPEJ KULLANIMI

Arpejler, sololarda dizilerin yanı sıra sıkça kullanılan öğeler. Arpej deyince pek çok gitaristin aklına bir parçanın akorlarını, sesleri üst üste bindirerek çalmak geliyor. Oysa burada sözünü ettiğimiz solo gitar arpejleri, bir akoru oluşturan sesleri ayrı ayrı çalma üzerine kurulan tekniktir.

Örnek olarak aşağıdaki gibi basit bir akor dizisi alalım. (Şekil 1)

C akorunun altında üzerine çalınabilecek seçenekleri yer almaktadır.

Şekil 1:

Em7,

G7,

Bm7b5

Herhangi bir akor üzerine; o akoru oluşturan tüm seslerden başlayan ve akorun ait olduğu tona diyatonik olan arpejler çalınabilir. C majör dizisinde yer alan akorları görelim:

Cmaj7 Dmin7 Emin7 Fmaj7 G7 Amin7 Bmin7b5

Imaj7 IImin7 IIImin7 IVmaj7 V7 VImin7 IImin7b5

C majör tonunda I. derecede yer alan C majör akoru üzerine 3. derecesi olan E’den başlayan bir arpej çalınabilir ve E bu tonda III. derecede yer aldığı için bu arpej minör7 arpeji (Şekil 2) olacaktır. Ayrıca yine C majör akoru üzerine 5. derecesi olan G’den başlayan bir arpej çalınabilir ve G bu tonda V. derecede yer aldığı için bu arpej dominant 7’li (Şekil 3) olacaktır. Benzer şekilde C’nun 7’lisi B ile ilgili olan arpej min7b5 (half diminished) arpeji olarak karşımıza çıkar.

Şekil 2:

Şekil 3:

C majör üzerine E minör7 arpeji çaldığımızda (E min= E G B D) B ve D seslerini katmış oluyoruz. B sesi C’nun 7’lisi, D’de 9’lusudur. Demek ki C majör üzerine E minör7 arpeji çalarak 7. ve 9. sesi ekliyor ve böylece armoniyi genişletiyoruz.

C maj üzerine G7 arpeji (G B D F) çalındığında 7. ve 9. dereceyle birlikte 11. derece olan olan F çıkıyor karşımıza. C maj üzerine G7 çalarak armoniyi majör 7, 9 ve 11’liye genişletmiş oluyoruz.

Yukardaki örnekteki gibi akorların üzerine 3. ve 5. derecelerinden başlayan arpejler çalarak armoniyi 9’lu ve 11’li seslere genişletmek benim kişisel olarak oldukça beğendiğin bir yöntem. Ancak 7. dereceden başlayan arpeji çaldığımızda (Bm7b5 – Şekil 4) iki akor arasında sadece bir adet ortak ses bulunuyor. Yani akorun 9, 11, 13 gibi bütün uzantılarını aynı anda çalmış oluyoruz. Doğrusu, bu armoni benim kulağıma biraz fazla “dışarıdan” tınlıyor. Bu yüzden 7’liden başlayan arpejleri pek tercih etmiyorum. Ama daha önce de belirttiğim gibi bu benim tercihim. Siz kendi sololarınızda arpejlerle çalarken özgür iradenizi kullanınız !

Şekil 4:

Bora USLUSOY

İstanbul 2006